İnsansız Hava Aracı TİHA
İnsansız hava aracı TİHA 2009'da hazır
Türk yapımı insansız hava aracı TİHA'nın tasarım ve geliştirme çalışmaları devam ediyor. Projeyi Türk Havacılık ve Uzay Sanayi'nin (TAİ) mühendisleri yürütüyor. 2009 yılında uçmaya hazır hale gelecek olan TİHA'lar terörle mücadelede TSK'ya büyük avantaj sağlayacak.
Türk Silahlı Kuvvetleri'nin keşif, gözetleme ve istihbarat ihtiyacının karşılanması için TAİ tarafından geliştirilen TİHA terörle mücadelede önemli rol oynayacak.
İnsansız hava aracının gövde uzunluğu 10, kanat açıklığı ise 17 metre. 30 bin feet'e kadar yükselebilen TİHA 200 kilometrelik bir menzil içinde görev yapabiliyor.
Aracın burun kısmının hemen altındaki özel bölümde elektro optik bir kamera yer alıyor. TİHA kızılötesi ve lazer mesafe bulucuları ve lazer işaretleyicileri sayesinde görev bölgesi hakkında ayrıntılı bilgi gönderebiliyor.
TİHA'nın beynini oluşturan uçuş kontrol bilgisayarı, uçuş algılayıcıları, hareketlendiriciler, haberleşme ve tanıtma sistemleri, kayıt ve izleme sistemleri ve kontrol ünitelerinden oluşuyor.
Araç gece ve gündüz her türlü hava koşulunda keşif, gözetleme, hedef tespit, teşhis, tanımlama ve gerçek zamanlı görüntü istihbaratı gibi görevleri yerine getirmek için tasarlanıyor.
Araç henüz tasarım aşamasında
Henüz tasarım aşamasında olan TİHA hava aracının yanı sıra sistem hava platformu, yer kontrol istasyonu, taşınabilir görüntü kıymetlendirme sistemi, uzak görüntü terminali ve çeşitli yer sistemlerinden oluşuyor.
Aracın havadan çektiği görüntüler yer istasyonlarında eş zamanlı olarak kaydediliyor ve harekat merkezine gönderiliyor.
2004 yılında Savunma Sanayi Müsteşarlığı ile TAİ arasında imzalanan anlaşmayla başlayan program Türk Silahlı Kuvvetleri'nin orta irtifada uzun havada kalışlı insansız hava aracı gereksinimlerini karşılamaya yönelik olarak yürütülüyor.
Program çerçevesinde geliştirilecek üç prototipin kontrol testleri tamamlanacak ve 2009 yılında da ilk uçuşlar gerçekleşecek.
_______________________________________________________________________
ÖZGÜN TİHA (MALE) GELİŞTİRME PROGRAMI
Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ihtiyaçlarına binaen, Orta İrtifa Uzun Havada Kalışlı (MALE-Medium Altitude Long Endurance) İnsansız Hava Aracı (İHA) gereksinimlerini karşılamaya yönelik Türk Özgün İnsansız Hava Aracı (TİHA) programı sözleşmesi, 24 Aralık 2004 tarihinde Savunma Sanayi Müsteşarlığı (SSM) ile imzalanarak yürürlüğe girmiştir. Program kapsamında, 2010 yılı sonunda üç adet hava aracı prototipi ile tüm yer sistemlerinin, belirlenmiş olan ortak gereksinimlere göre tasarlanıp, üretilmesi ve geliştirme testlerinin tamamlanması hedeflenmektedir.
Sistem Tanımı:
TİHA sistemi: Hava Aracı, Yer Kontrol İstasyonu (YKİ), Taşınabilir Görüntü Kıymetlendirme Sistemi (TGKS), Uzak Görüntü Terminali (UGT) ile çeşitli yer sistemlerinden oluşmaktadır. Proje kapsamındaki sistem temel harekat kavramı şekilde gösterilmektedir.
Gece ve gündüz, kötü hava şartları da dahil, keşif, gözetleme, sabit/hareketli hedef tespit, teşhis, tanımlama ve takip amaçlı, gerçek zamanlı görüntü istihbaratı görevlerine yönelik geliştirilmekte olan TİHA sisteminde, söz konusu görevleri yerine getirmek amacıyla aşağıdaki faydalı yükler taşınmaktadır:
- Elektro-optik Gündüz Kamera,
- Gündüz/Kızılötesi/Lazer faydalı yükü (ASELFLIR-300T)
- SAR/GMTI, ISAR faydalı yükü
Belirlenen bu faydalı yüklerin yanı sıra; sistemin, olası başka faydalı yükleri ve görevleri de desteklemesi mümkündür.
Tümüyle kompozit yapıda tasarlanan hava aracı: monoblok gövde, sökülebilir kanat ve V-kuyruk ile katlanabilir iniş takımı, yedeklemeli kontrol yüzeyleri, ekipman bölmeleri, servis kapakları gibi bileşenlerden oluşmaktadır. Yapıda kompozit ya da gereken yerlerde metal bileşenler, omurga, çerçeve ve sehpalar yer almaktadır.
Arkadan itişli, piston-pervane tipli motor ile takatlandırılan platformda: gövde içi yakıt sistemi; kanat hücum kenarları, pervane ve diğer çeşitli birimlerde buzdan koruma sistemleri; cihazların ısıtma/soğutma ihtiyaçlarına göre çevresel koşullandırma sistemleri gibi muhtelif alt bileşenler yer almaktadır. Bunlara ilave olarak hava aracı: ışıklandırma sistemi, yedeklemeli elektrik sistemi ve uçak içi kablolama sistemi ile donatılmaktadır.
Hava aracında ayrıca, uçuş kontrol bilgisayarına bağlı çeşitli uçuş kontrol algılayıcıları (pitot-statik algılayıcı, hava özellikleri veri bilgisayarı, seyrüsefer algılayıcı, hareket/sıcaklık/basınç algılayıcılar, vb.), çeşitli yardımcı kontrol birimleri, hareketlendiriciler, haberleşme ve tanıtma sistemleri, görev kontrol, kayıt ve izleme sistemleri ile arayüz üniteleri gibi aviyonik birimler bulunmaktadır. Sistemde, gerek hava aracında, gerek yer birimlerinde bulunan tüm uçuş güvenliği açısından kritik bileşenlerde gereken yedeklemeler bulunmaktadır. Uçuşa yönelik yer ve hava birimlerinde çalışan tüm gömülü yazılımlar, TUSAŞ’da geliştirilmektedir. Benzer şekilde göreve yönelik tüm yazılımlar ve tüm alt sistemlerin yurt içi alt yükleniciler tarafından geliştirilmesi hedeflenmektedir.
TİHA sisteminde, oldukça kapsamlı ve yetenekli yer sistemleri de mevcuttur. Yer Kontrol İstasyonu ile hava aracının tüm uçuş harekatı yönetilebilmekte, izlenebilmekte ve kontrol edilebilmektedir. Hava aracına önceden planlı bir görev yüklenebilmekte veya uçuş esnasında değiştirilebilmektedir. Uçak üzerinde yer alan faydalı yükler, gerçek zamanlı izlenebilmekte ve kontrol edilebilmektedir. Uçağın iniş-kalkış işlemlerinin işletici müdahalesi gerekmeksizin gerçekleştirilebilmesi için, Otomatik İniş (ve Kalkış) Sistemi (OİS) kullanılmaktadır.
Taşınabilir Görüntü Kıymetlendirme Sistemiyle (TGKS), faydalı yük verileri, anlamlı istihbarat bilgilerine dönüşecek şekilde detaylı çözümlemeler ile mevcut veya planlanmakta olan harekat için talepler yapılabilmektedir. Üst birliklerin, İHA harekatından elde edilen bilgilerden faydalanabilmesi ve TİHA sisteminin üst düzeyde takip edilebilmesi maksadıyla, komuta katı ile veri haberleşmesi sağlanmaktadır. Uç birliklerin, hava aracı tarafından toplanan görüntülerden, gerçek zamanlı faydalanabilmeleri amacıyla, personel tarafından taşınabilen Uzak Görüntü Terminalleri (UGT) kullanılmaktadır.
Teknik Özellikler:
TİHA sistemi temel performans özellikleri:
- Servis irtifası: 30,000 ft
- Havada Kalış Süresi: 24 saat
- Seyir Hızı: >75 kts
- Görüş Hattı Veri Haberleşmesi Menzili: 200 km
